DELİCE İLÇESİ

A- BÖLGENİN GENEL OLARAK TANITILMASI :

1- İLÇENİN ADI VE TARİHİ YAPISI

İlçe merkezinde ÇÖMELEK KAYA adıyla bilinen bölgede çıkan tarihi kalıntılardan, ilçeye ilk yerleşenlerin HİTİT’ ler olduğu sanılmaktadır. Delice İlçesinin 1760-1780 yıllarında Osmanlı İmparatorluğunun Türkmen ve Yörük boylarını mecburi iskana tabi tutması sonucu Çorum ayanı Mahmut Bey tarafından görevlendirilen Demirci KARABEKİR ve KARADUMAN adlı şahısların obalarını toplayarak merkezin şimdiki adıyla   KARABEKİR mahallesi olan bölgede bir köy kurdukları,kurucu KARABEKİR adına izafeten KARABEKİR adının verildiği bilinmektedir. Meydan Laruusse kayıtlarında ilçenin ilk adının PİRAN olduğu anlaşılmıştır. Şimdiki adını ise Delice Irmağından ve aynı adı taşıyan kuştan almıştır.

2- İLÇENİN COĞRAFİ YAPISI

Delice İlçesi Doğu’da Sungurlu (Çorum) ve Yerköy (Yozgat), Batı’ dan Keskin (Kırıkkale) ve kısmen Balışeyh (Kırıkkale) ve kısmen de Sulakyurt (Kırıkkale)ilçeleriyle sınırlıdır. Bu sınırların sadece doğusunu Delice Irmağı çizmektedir. Başkaca bir tabi sınırı bulunmamaktadır. Çok arızalı olan bu kesimlerde sınır tepelik alanlardan geçmektedir. Kesin bir sınırlama yapmak oldukça güçtür.

750 Km2’lik bir alana sahip olan Delice İlçesi 34 derece doğu boylamı ile 40 derece kuzey enleminin kesiştiği noktada yer almaktadır. Yüksekliği 750 metredir. Yüzey şekilleri bakımından;Delice ırmağı, Kılıç Özü Vadileri,kuru dereler ve tepelik alanlardan olmak üzere üç grupta incelenebilir.

DELİCE IRMAK VADİSİ

Uzunluğu 308 km olan Delice Irmağının takriben 42 km uzunluğundaki bir kısmı ilçemiz alanından geçmektedir. Delice Irmağının bir kolu olan Kılıçözü ile birleştiği noktadan ilçe merkezine kadar olan kısımda  vadi tabanı geniştir. Irmak Oligosen jipsli seyri takip ederek yatağını kolayca aşındırmıştır. Vadi yamaçları simetriktir. Yüksekliği  doğu ve Batı’da 650 metreden başlar 750 metrede son bulur. İlçe merkezi yakınında vadi derinliği 100 metredir.

Irmağın Delice İlçesinden (Merkez) Karaköseli köyüne kadar devam eden bölümündeki vadi tabanı daralarak 1 km’ lik bir genişlik gösterir. Karaköseli civarında bu genişlik 800 metredir. Yatağı kuarternere ait eski alivyonlardan ibarettir. Karaköseli köyü yakınında bölgemizi terk eden ve 650 metre yükseklikte akan Delice ırmağı bölgeyi terk ederek,kuzeyde Kula köyünde Kızılırmağa karışır.

İlçe merkezi yakınında Delice Irmağının her iki tarafında şekiller görünür. takriben 675 metre yükseklikteki bu şekiller çakıl ve kumlardan ibarettir. Yamaç yüksekliği 650-750 metre arasında değişmekte olup,vadi derinliği Didiri (Sungurlu) köyü civarında 100 metredir.

KILIÇÖZÜ VADİSİ

Delice Irmağının bir kolu olan Kılıçözü’nün uzunluğu 76 km’dir. İlçe alanındaki kısmı takriben 13 km.’dir. Vadi tabanı genişliği Delice’ye yaklaşır . Vadi yamaçları yüksekliği 750-850 metre arasında değişir. Tatlıcak Köyü yakınında Delice Irmağına karışır.

KURU VADİLER

Sayıları bir hayli çok olup, Doğu’da Delice Irmağı, Güney’de Kılıçözü’ne kadar uzanmaktadır. Kuzey’de ve güney’de iki merkez etrafında toplanan vadiler her iki tarafa doğru adeta yıldızvari bir şekilde inerek platoyu parçalar. İlkbaharda akışı olan ve yazın   tamamen kuruyan vadilerdir. Genellikle eğilimleri çok ve boyutları kısadır.

TEPELİK ALANLAR

Güney’de 750-1000 metre yükseklikte olan ve dağ olarak nitelendirilemeyecek olan tepelik alanlar Kırıkkale il sınırları içerisindeki Denek Dağı’nın uzantılarıdır. Kuzey’de Büyükyağlı Kasabası arasında çizilerek Ankara-Samsun karayolu üzerinden geçen bir doğrunun kuzeyinden itibaren tepelik alan başlar. Kuzeybatı yönünden gittikçe yükselerek Dağobası köyü yakınlarında 1200 metreye ulaşırlar. Bu alanda KOÇUBABA ve KARAGÜNEY dağlarının uzantılarındandır. Ayrıca, bu tepelik alanlarda aşınmalar neticesinde Peribacalarını anımsatan görüntüler oluşmuştur.

TOPRAK DURUMU

Çok meyilli yerlerde toprağın kalınlığı ince,az meyilli yerlerde ise orta sığdır. kahverengi topraklarda orta meyilli olanları çayır ve mera olarak (ekim %8),çok meyilli olanları(ekim %8-15) olanlarız yine mera olarak kullanılır. Kırmızı kahverengi topraklar vadilerde yer almış meyilli yok denecek kadar az, killi,tınlı-killi, granürler ve dağılabilir genç topraklardır. Bu topraklar tarla ziraatine, sulu ve kuru ziraate, sebze ve meyve yetiştiriciliğine elverişli olup,çayır ve mera olarak kullanılmaya çok uygundur.

İlçe merkezinin doğusundan başlayarak Evliyalı köyüne kadar uzanan kumlu tınlı topraklarda bağcılık hakimdir. İlçenin en verimli ve kaliteli bağcılık alanını oluştururlar.

BİTKİ ÖRTÜSÜ

Step florası hakimdir. Kuraklığa uymuş bir durumda baharla beraber yeşeren bitkiler yaz başlarında sararıp solarlar. Kuraklığa uyum sağlamış yavşan,devedikeni, sığırkuyruğu, kekik ve keven gibi bitkiler görülmektedir. Büyükavşar Kasabası,    Büyükyağlı             Kasabası, Küçükavşar, İmirli, Meşeyayla, Kavak, Arbişli,Yaylayurt köyleri ile ilçe merkezindeki meşe koruları çok tahrip edilmiş orman kalıntılarıdır. Kuzey kesimlerindeki koru alanları orman görünümündedir. Bundan da güneye oranla daha yağışlı bir iklimin etkisinde bulunduğu anlaşılmaktadır. İlçede ciddi bir orman varlığından söz edilemez ise de son yıllarda halk tarafından ormana olan ilginin artması Belediyelerin ilgisi  nedeniyle geniş çaplı ağaçlandırma çalışmaları yapılmış ve küçümsenmeyecek sahalar orman vasfına büründürülmüştür.

İKLİM DURUMU

İç Anadolu ikliminin belirli özellikleri olan sert step iklimi hüküm sürmektedir. Kara ikliminin hüküm sürdüğü bölgeler yazları sıcak ve kurak,kışları ise soğuk ve yağışlı geçmektedir. En sıcak ayı Temmuz ve Ağustos, en soğuk ayı ise Ocak ayıdır. İlçe de mevcut Meteoroloji memurluğu vasıtasıyla  yalnızca yağış gözlemi yapılmakta iken 1998 yılı içerisinde Meteoroloji memurluğu İlçemizden kaldırılmıştır.

B- İLÇENİN NÜFUS DURUMU

2007 yılında  yapılan  Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi sonuçlarına  göre ilçenin merkez nüfusu  2929'dur.  İlçeye bağlı  Çerikli  belediyesi 2634, Büyükavşar  belediyesi  953 ve Büyükyağlı belediyesi 689 nüfusa sahiptir. Köylerin  toplam nüfusu  ise 3830'dur.                  

S.NO:  MERKEZ-KASABA-KÖY ADI                                 TOPLAM NÜFUS

01         Delice Merkez                                                                        2929

02        Alcılı                                                                                            50

03        Arbişli                                                                                        155

04        Baraklı                                                                                          65

05         Bozköy                                                                                        99

06        Büyükavşar Kasabası                                                              953 

07        Büyükyağlı Kasabası                                                               689           

08        Çatallı                                                                                           35

09        Çatallıkarakoyunlu                                                                     68           

10        Çerikli Kasabası                                                                      2634

11        Coğul                                                                                           94

12         Çongar                                                                                       182

13        Dağobası                                                                                    367                      

14        Derekışla                                                                                    153

15        Doğanören                                                                                  93

16        Elmalı                                                                                            65

17        Evliyalı                                                                                        136

18        Fadılobası                                                                                     66

19        Gözükızıllı                                                                                     53

20        Hacıobası                                                                                    222

21        Halitli                                                                                           294

22        Herekli                                                                                           17

22        İmirli                                                                                               55                     

23        Karaköseli                                                                                     30           

25        Karpuz                                                                                           30

26        Kavak                                                                                            79

27        Kocabaş                                                                                      100          

28        Kurtoğlu                                                                                       59

29        Küçükavşar                                                                                 146           

30        Meşeyala                                                                                     172

31        Şahçalı                                                                                           45

32        Taşyazı                                                                                          28

33        Tatlıcak                                                                                          71          

34        Tavaözü                                                                                        54

35        Tekke                                                                                             85

36        Yaylayurt                                                                                      85

37        Yeniyapan                                                                                    61

38        Sarıyaka                                                                                      138

39        Akboğaz                                                                                     139

40        Kuzayyurt                                                                                    79

41        Ocakbaşı                                                                                      76

42        Aşağı İhsangazili                                                                       84                    

İlçeye bağlı Pırıklı Köyü İçişleri Bakanlığının 19.08.1999 gün ve B050İLİ0060001-601-71-8 sayılı onayı ile kaldırılarak arazileri ilçeye bağlı Karpuz köyüne bağlanmıştır.

C- İDARİ DURUM

Keskin(Kırıkkale) ilçesine bağlı bir köy iken 1928 yılında bucak haline getirilen Delice, 1946 yılında Kırıkkale ilçe olunca buraya bağlanmış ve 1960 yılında 36 bağlı köy ile birlikte ilçe şekline getirilmiştir. Bugün Merkez Belediyesi dışında üç kasabasında da Belediye teşkilatı ve 38 köyü vardır. Kırıkkale’ye 54 Km. uzaklıkta olan ilçenin yüzölçümü 750  KM2,yüksekliği ise 750 metredir.

DELİCE İLÇESİNE BAĞLI MERKEZ-KASABA-KÖYLER

S.NO:  ADI(MERKEZ-KASABA)   KÖYÜN ADI                  İLÇEYE UZAKLIĞI

 01        Delice  Merkez           

 02        -                                                Alcılı                                             6 Km.

03        -                                                Arbişli                                          9Km.

04        Çerikli                                       Merkez                                        10 Km.

05        Büyükavşar                             Merkez                                        15 Km.

06        Büyükyağlı                              Merkez                                        14 Km.

07        -                                                Bozköy                                        23 Km.

08        -                                                Çatallı Hamisbeyli                         23 Km.

09        -                                                Çatallı Karakoyunlu                      22 Km.

10        -                                                Meşeyayla                                    25 Km.

11        -                                                Çongar                                         23 Km.

12        -                                                Dağobası                                      30 Km.

13        -                                                Derekışla                                      18 Km.

14        -                                                Doğanören                                   9 Km.

15        -                                                Elmalı                                           23 Km.

16        -                                                Evliyalı                                          13 km.

17        -                                                Fadılobası                                     12 Km.

18        -                                                Gözükızıllı                                     27 Km.

19        -                                                Hacıobası                                     10 Km.

20        -                                                Halitli                                            25 Km.

21        -                                                Herekli                                         16 Km.

22        -                                                İmirli                                             28 Km.

23        -                                                Karaköseli                                    35 Km.

24        -                                                Karpuz                                         8 Km.     

25        -                                                Kavak                                          32 Km.

26        -                                                Kocabaş                                      14 Km.

27        -                                                Küçükavşar                                  25 Km.

28        -                                                Kurtoğlu                                       20 Km.

39        -                                                Sahçalı                                         25 Km.

30        -                                                Taşyazı                                         20Km.

31        -                                                Tatlıcak                                        22 Km.

32        -                                                Tavaözü                                       21 Km.

33        -                                                Tekke                                          30 Km.

34        -                                                Yaylayurt                                      8 Km.

35        -                                                Yeniyapan(Eskikışla)                    26 Km.

36        -                                                Baraklı                                         6 Km.

37        -                                                Coğul                                           8  Km.

38        -                                                Sarıyaka                                       13 Km.

39        -                                                Kuzayyurt                                     19 Km.

40        -                                                Akboğaz                                      15 Km.

41        -                                                Ocakbaşı                                     30 Km. 

42        -                                                Aşağıihsangazili                             12Km.   

Delice İlçesi mülki idare bölümleri açısından Doğu’dan Sungurlu(Çorum), Batı’dan Keskin(Kırıkkale) ile Balışeyh ve kısmen Sulakyurt(Kırıkkale), Güney’inden kısmen Sulakyurt(Kırıkkale) kısmen de Sungurlu(Çorum) ilçeleriyle sınırlıdır.

Genel olarak yerleşme;Ticari hayatın canlılığı Çerikli Kasabasında yoğunluk kazanmıştır. Bununla beraber ilçe merkezi, Büyükyağlı ve Büyükavşar kasabalarında yerleşme temayülü kuvvetlidir. Son üç yıl içerisinde ilçe merkezinde olumlu yönde iktisadi ve sosyal canlılık başlamıştır.

D- İLÇENİN SOSYAL DURUMU

İlçede halk ile olan dayanışma örnek teşkil edebilecek seviyededir. İdare vatandaşın güvencesidir. İyi ve kötü günlerinde vatandaşla beraber olarak sevincini ve üzüntüsünü paylaşıp samimi bir diyalog kurulması nedeniyle vatandaşın Devlete olan güveni artmıştır.

KONUT DURUMU: 1960 yılında ilçe haline getirilen Delice,İlçeye bağlı Çerikli Büyükyağlı ve Büyükavşar Kasabalarında ciddi şekilde konut ihtiyacı bulunmaktadır. Kasabalardaki memur ve öğretmenler konut sıkıntısı çekmektedir. İlçe merkezinde halk tarafından son yıllarda yapılan konutların ilçedeki kiralık konut sıkıntısını büyük ölçüde hafiflettiği gözlenmekte ise de ilçe merkezindeki konut sıkıntısı çözümlenememiştir.

SOSYAL YAŞAM DURUMU :Genel olarak genç ve faal nüfusun Kırıkkale gibi yakın gelişmiş illere ve Başkent Ankara’ya sanayi ve hizmet sektörüne kayması sonucu ilçede ekonomik gücü sınırlı ortalama 40 yaşın üzerinde yaşlı nüfus kalmıştır. yapılan birtakım projelerle göçün önlenmesine yönelik çalışmalar sürdürülmektedir.

İlçe halkının yerlileri hem kendi gelenek ve göreneklerini,giyim tarzlarını sürdürmek istemişler,hem de yurtiçinde ve yurtdışında çalışan yakınlarının etkisiyle modernleşmeye yönelmişlerdir. Medeni hizmet ve araçlar da kullanmaya başlayarak yeni bir toplum hayatının kurallarını benimsemişlerdir.

ELEKTRİK DURUMU: Delice İlçesine Elektrik ilk defa  l964 yılında dizel motorla getirilmiştir. 1973 yılında Kırıkkale trafosundan ulusal enerji sistemine bağlanarak 34.5 kw.lık enerji hattına kavuşturulmuş ve şehir içi şebekesi yenilenmiştir.

BEDAŞ  Delice İşletme Bakım Şefliğinde 7 eleman 2 araç görev yapmaktadır. Aracın  kiralıktır. İlçemizde yerleşim birimlerinde (  Merkez ve  Köylerinde ) abone sayısı 6500’ dur. 38 Köyün AĞ.0G.EHN.ları arızası buna bağlı olarak merkez ve köylerin şebeke arızaları, elektrik fatura dağıtımı BEDAŞ İşletmesi tarafından yapılmaktadır. Delice İlçesine bağlı tüm köylerde elektrik mevcut olup,elektriksiz köy bulunmamaktadır. Merkez 20 trafo,kasabalarda 13, köylerde 45 trafo, bulunmaktadır. Delice BEDAŞ İşletme Bakım Şefliğinin bir araca ve İlçe merkezinde hizmet binasına ihtiyaç vardır.

E- SAĞLIK HİZMETLERİ  DURUMU

Sağlık Grup Başkanlığı: İlçe Merkezinde 3 Doktor, 1 Sağlık Memuru, 2 Ebe,1 Hemşire, 2 Memur, 2 Şoför ve 1 Hizmetli,  görev yapmakta olup, l Doktor 4 Ebe hemşire 1 Sağlık Memuru 1 laboratuar teknisyeni 1 Çevre sağlık teknisyenine ve l tane hizmetliye ihtiyaç duyulmaktadır. Büyükavşar Sağlık Ocağında 2 Doktor (l’i geçici görevle DDH’de çalışmaktadır) ,l Ebe,l Sağlık Memuru, 2 Memur   1 Hizmetli görev yapmakta  olup, 2 Ebe, l Hemşire , l Şoför  ve 1  Hizmetliye ihtiyaç vardır.                                                       

Çerikli Sağlık Ocağında 1 Doktor, 1 Sağlık Memuru, 1 Ebe,1 Hemşire, l memur ve  l Hizmetli görev yapmakta olup, Acilen 2 Doktor 2 Ebe Hemşire 1 Memur 1 Şoför ve 1 Hizmetliye ihtiyaç vardır. Büyükyağlı Sağlık Ocağında 1 Sağlık memuru 1 Memur ve 1 Şoför  görev yapmakta olup  acilen 1 Doktor 2  Ebe Hemşire ve l Hizmetliye ihtiyaç vardır.

Ayrıca İlçemizde 2 adet Hızır 112 Acil yardım ve kurtarma istasyonu mevcut olup bu istasyonlar 1 Delice merkezde ve 1 Çerikli kasabamızda hizmet vermekte olup  bunlardaki personel sayıları şunlardır.

F-HABERLEŞME HİZMETLERİ DURUMU

İlçe insanları tüm ülkemizde olduğu gibi sosyal ve iş yaşantısında modern haberleşme cihazı olan telefondan ve diğer haberleşme usullerinden artan oranda yararlanmaktadır.