İLİN EKONOMİK DURUMU

1. SANAYİ VE TİCARET

Kırıkkale bir sanayi kenti olduğu kadar  aynı zamanda önemli bir tarım kenti konumundadır.

Nüfusun % 52'si tarım alanında iştigal ederken sanayi kesiminde çalışan % 21 oranındadır. MKEK fabrikaları, Kırıkkale Üniversitesi ve TÜPRAŞ Rafinerisi ilin önemli ekonomik yapısını  oluşturur. OSB'deki gelişmeler yeni istihdam oluşturmakla birlikte  daha arzu edilen seviyeye ulaşılamamıştır. Özel sektör  yatırımlarında  son yıllarda belirli bir artış gözlenmektedir. Tarım ve hayvancılık ilin ekonomik yapısında  önemli bir gelir payına  sahip olup özellikle ilçe, kasaba ve köylerin geçim kaynağını bu sektör oluşturmaktadır.

DPT Müsteşarlığı tarafından 2003 yılında yapılan İllerin Sosyo – Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması çalışmasına göre Kırıkkale, 81 il arasında gelişmişlik açısından 33 üncü sırada yer almaktadır.  2004 yılında yapılan çalışmaya göre ise; Kırıkkale Merkez İlçe,  ilçelerin sosyo – ekonomik gelişmişlik sıralaması içinde 42. sırada ve 2. derecede gelişmişlik grubunda yer almaktadır. Genel olarak İlimizde özel sektör yatırımlarının azlığı dikkat çekmektedir. İl merkezindeki kamu tesisleri kent merkezine sanayi şehri görünümü kazandırırken, ilçelerde tarımsal ağırlıklı bir ekonomik yapı hakimdir.

Mali göstergeler açısından 2000 yılı rakamları ile ilimizde fert başına düşen GSYİH miktarı 2.140 YTL dir. Bu rakamın İç Anadolu Bölgesi ortalaması 1.820 YTL, Ülkemiz ortalaması 1.837 YTL dir. İlimizin GSYİH’den aldığı pay % 0,66 seviyesindedir. 

DPT verilerine göre, ilçelerin sosyo–ekonomik gelişmişlik sıralamasında ilçelerimizin gelişmişlik gruplarına göre dağılımı aşağıda belirtilmiştir;

İlçelerin Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması – 2003

          SANAYİ POTANSİYELİ:

Kırıkkale il merkezi kamu ağırlıklı sanayi şehri olup, diğer ilçe merkezleri ve kırsal kesimin ekonomik yapısı tarıma dayalıdır. Kırıkkale’de imalat sanayi kamuya ait büyük işletmelerin yanında, özel sektöre ait küçük ve orta ölçekli işletmelerden oluşmaktadır. MKEK Fabrikaları ve Tüpraş Rafinerisi ilin ekonomik yapısında önemli yer tutmaktadır. Kamu kesiminde işçi ve memur ağırlıklı istihdam, ücretlere bağlı olarak ticari yaşamı da etkilemektedir.

Kamu kesimine dayalı olarak gelişen Kırıkkale imalat sanayi; savunma, metal ve petro-kimya sanayi yoğunlaşırken, özel sektörde genellikle bu sanayi  kollarına bağlı olarak gelişmenin yanısıra tarım makinaları, gıda ve yem sanayi, toprak, tekstil, ağaç ve mobilya işleri sanayiine yönelik olarakta gelişme olmuştur.

Ülkemiz savunma sanayisinin bel kemiğini oluşturan ve stratejik öneme haiz olan Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu’nun (MKEK) 10 fabikasından 5’i, 2 işletmenin 1’i ve Hurda Müdürlüğü ilimizde bulunmaktadır. MKEK’nin toplam 6.342 personelinin 3.091’i ilimizde yer almaktadır. Ayrıca MKEK’nin 3.548 işçi personelinin 2.121’i Kırıkkale’de çalışmaktadır. İlimizde faaliyet gösteren MKEK Birimleri ve personel sayısı şu şekildedir:

        MKEK’nin Kırıkkale’de Bulunan Birimleri ve Personel Dağılımı

         MKE Kurumunun ilimizde istihdamı artırma ve bulunduğu sektörde rekabet gücünü koruma ve tesislerin yeni ihtiyaçlara uygun modernizasyonuna yönelik olarak; 120 mm Tank Topu Mühimmatı Üretimi Projesi, ağır silahların yerine tamamen yanabilen organik maddelerden yanar kovanların üretimi için Yanar Kovan Tesisi Projesi, hafif silahlarda kullanılan küresel barut üretimi için Küresel Barut Üretimi Tesisi Projesi, ilimiz için önemli yatırım proje ve çalışmalarıdır.

            Başta Ankara olmak üzere Orta Anadolu Bölgesindeki birçok ilin petrol ürünleri ihtiyacını karşılamak amacıyla, İlimiz Hacılar beldesine kurulan ve 25.10.1986 tarihinde işletmeye açılan ve peterol işleme kapasitesi 5 milyon ton/yıl olan TÜPRAŞ Orta Anadolu Rafinerisi, 2005 yılında özelleştirilmiştir. BOTAŞ’ın Ceyhan terminalinden 447 km. uzuluğunda boru hattı marifetiyle ulaşan ham petroli işleyen TÜPRAŞ tesisinde 819 kişi istihdam edilmektedir.

İlimizde özel sektör kuruluşlarının faaliyette bulunduğu I. Organize Sanayi Bölgesi 150 hektar üzerine tesis edilmiş ve altyapı çalışmaları 2001 yılında tamamlanarak hizmete açılmıştır.  I. OSB’de 57 sanayi parselinin tamamı 54 müteşebbise tahsis edilmiştir. Söz konusu 54 firmanın  34’ü üretime geçmiş, 14’ü inşaat, 6’sı harfiyat aşamasındadır. Üretime geçen tesislerde 750 kişi istihdam edilmektedir. I. OSB’deki firmaların tamamen faaliyete geçmesi ile 3.000-5.000 kişiye yeni istihdam alanı sağlanmış olacaktır.

Kırıkkale Organize Sanayi Bölgesi Genel Durumu (2007)

II. Organize Sanayi Bölgesinin kurulması için Kırıkkale-Kırşehir Karayolu üzerinde, il merkezine 15 km. mesafede, Keskin–Cankurtaran Mevkiinde 307 hektarlık alanın I. ve II. Etap olarak planlaması yapılmıştır. İlk etapta 154 hektarlık kısmının etüt ve proje çalışmaları tamamlanmış olup, altyapı çalışmalarına kısa sürede başlanılacaktır. Günümüze kadar 6 firmaya arsa tahsisi yapılmış, 1’i üretime geçmiş, 1’i ise üretime geçme aşamasındadır. Altyapı çalışmaları için 2007 yılında 400.000 YTL ödenek tahsis edilmiştir. Böylece Kırıkkale 21. yüzyılda kamu ve özel sektör yatırımları için cazip sanayi merkezi haline gelecektir.

İl Merkezinde küçük ölçekli sanayi esnafının ihtiyaçları doğrultusunda düzenli ve modern bir mekan oluşturmak amacıyla, Yahşihan İlçesinde 376 işyeri kapasiteli ve 1.148 çalışanı ile İl ekonomisinde önemli bir yer tutmakta olan Kırıkkale Küçük Sanayi Sitesi inşaa edilmiş ve faaliyete geçirilmiştir. Ayrıca Kırıkkale sanayi çarşısında Oto Sanatkarlar ve Demirciler Odasına kettle 426 işyeri bulunmaktadır.

                            Kırıkkale Küçük Sanayi Sitesi Genel Durumu

Keskin ilçesinde  4.7 hektar alan üzerine kurulan 100 işyeri kapasiteli Küçük Sanayi Sitesi yapımı işi yatırım programına alınmış olup, 2006 yılında 600.000 YTL ödenek ayrılmış ve ihalesi yapılmıştır. 2007 yılında ise 700.000 YTL ödenek tahsis edilmiş olup, çalışmalar devam etmektedir. Ayrıca Delice ve Balışeyh ilçelerimizde de 30’ar  işyeri kapasiteli Küçük Sanayi Sitesi kurulması için kooperatif kuruluş çalışmaları devam etmektedir. İlimiz genelinde yer alan küçük ve orta ölçekli sanayi kuruluşlarında yaklaşık 7.000  işçi istihdam edilmektedir.

Organize Sanayi Bölgesi ile Küçük Sanayi Sitesinin Kırıkkale Üniversitesine çok yakın mesafede olması, bilimsel danışmanlık hizmetlerinin yapılması konusunda ekonomik büyümeye önemli katkı sağlayacaktır.   

            Kalkınmada  I. Derecede Öncelikli Yöreler  kapsamında  bulunan İlimize yapılacak yatırımlar için  % 100 oranında yatırım indirimi uygulanmakta olup, ayrıca Organize Sanayi Bölgesine yatırım yapacak olan ciddi müteşebbislerimiz 5084 sayılı Kanunla getirilen ücretsiz arsa tahsisi imkanlarından yararlanarak 57 sanayi parselinin tamamı firmalara tahsis edilmiştir.

            TİCARET:

            İlimizde (142) Anonim Şiketi, 1.027 Limited Şirketi, (316) Şahıs Şirketi, (7) Kollektif Şirket, (153) kooperatif faaliyet göstermektedir. (153) kooperatifin, (70)’i konut yapı, (2)’si tarım satış, (16)’sı motorlu taşıyıcılar, (1)’i toplu işyeri, (6)’sı esnaf kefalet, (1)’i turizm geliştirme, (3)’ü küçük sanayi sitesi, (54)’ü tasfiye halinde kooperatifdir. Ticaret ve Sanayi Odasına kayıtlı 316 gerçek kişi, 1.329 tüzel kişi olmak üzere toplam 1.45 üye bulunmaktadır. Bu üyelerin meslek gruplarına göre dağılımı şu şekildedir:

TUİK 2001 yılı verilerine göre Kırıkkale’de kişi başına düşen Milli Gelir 2.725 $’dır. Bu özelliği ile İlimiz, Türkiye sıralamasında 10. sırada yer almaktadır.

      TARIMSAL YAPI:

         Kırıkkale ili toplam alanı 463.000 hektardır. Bunun 306.506 hektarı (% 66,2) tarımsal üretimde kullanılmaktadır. Tarıma elverişli arazi içinde tarla arazisi 206.389 ha. ile en büyük paya sahiptir. Tarla arazisinin % 62’sinde (189.950 ha.) hububat ekimi yapılmaktadır. Bu nedenle özellikle kırsal kesimin başlıca geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır.

İl Geneli Arazi Durumu

Arazi Kullanım Durumu